Sunday, November 10, 2019

Achilles




Barnett Newman, Achilles, oil and acrylic resin on canvas, 241.6 x 201 x 5.7 cm, 1952

Tuesday, November 5, 2019

The Size of Space



https://neal.fun/size-of-space/

The Uses of Sorrow



(In my sleep I dreamed this poem)
Someone I loved once gave me
a box full of darkness.
It took me years to understand
that this, too, was a gift.
Mary Oliver 

Sunday, November 3, 2019

Ο ανεπιτυχής εναγκαλισμός με τον ουρανό και η σουπρεματιστική φάρσα

Ο ανεπιτυχής εναγκαλισμός με τον ουρανό και η σουπρεματιστική  φάρσα
The unsuccessful embrace of the sky and the suprematist farce

Ειδική βιβλιογραφία  και σημειώσεις
References, works cited 

Malevich's Black Square under X-ray: A dialogue on racerevolution and art history. Khadija von Zinnenburg Carroll and Dina Gusejnova in conversation, Third Text , 9 September 2019 http://www.thirdtext.org/domains/thirdtext.com/local/media/images/medium/Malevich_conversation_PDF_1.pdf

Shatskikh, Aleksandra, Inscribed Vandalism: The Black Square at One Hundred


Vakar, I.A., Kazimir Malevich: The Black Square, Moscow: The State Tretyakov Gallery, 2015.

 

 

Robert Fludd - Macrocosm Microcosm,  1617

“The Great Darkness. And thus, to Infinity”  

https://www.youtube.com/watch?v=kLNUx_ft0W4

Alphonse Allais, Album-Primovrilesque, 1897 
http://www.ubu.com/historical/allais/index.html

Bobrinskaia, Ekaterina, On the threshold of the cosmos: the instict of lighteness and cosmic consciousness in The Cosmos of the Russian avantgarde: Art and Space Exploration, 1900-1930 , Thessaloniki : State Museum of Contemporary Art, Costakis Collection,  2010 

Παπανικολάου, Μιλτιάδης (επιμ.) Πίσω από το Μαύρο Τετράγωνο, Θεσσαλονίκη :  Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης,  2002 

Nakov,  Andrei, «Άνθρωποι και μορφές σε «ελεύθερη πτήση». Στοιχεία σύγκλησης μεταξύ του Malevich και του Tsiolkovskii», Η Κατάκτηση του αέρα, μια περιπέτεια στην τέχνη του 20ου αιώνα, Θεσσαλονίκη : Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, 2003  

Μαχαίρα, Ελένη, Το μαύρο τετράγωνο του Καζιμίρ Μαλέβιτς, Αθήνα: Στιγμή, 2011.

Nakov,  Andrei, «Άνθρωποι και μορφές σε «ελεύθερη πτήση». Στοιχεία σύγκλησης μεταξύ του Malevich και του Tsiolkovskii», Η Κατάκτηση του αέρα, μια περιπέτεια στην τέχνη του 20ου αιώνα, Θεσσαλονίκη : Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, 2003  

Kraus Karola; Gorjatschewa Tatjana; Franz  Erich,  From Surface to Space: Malevich & Early Modern Art , Von Der Flache Zum Raum : Malewitsch Unde Die Fruhe Moderne, Koln : Walther Konig, 2008


Κωστής Βελώνης, “Κάτω από τον αστερισμό του Malewicz”, Αυγή της Κυριακής , 14/5/17

Yves Klein, Le Saut dans le vide, 1960

Ilya Kabakov, "The Man Who Flew into Space from his Apartment", 1985.

Σινιόσογλου, Νικήτας,  Αλλόκοτος Ελληνισμός,   Αθήνα :  Κίχλη,  2016.


Αδεξιότητα και νεωτερικότητα  (We Are All Clowns)
Τέχνη στο συγκείμενο  ( Art in context )
ΑΣΚΤ -Χειμερινό εξάμηνο
Αμφιθέατρο νέας βιβλιοθήκης,  Πειραιώς 256


Le Saut dans le vide




Yves Klein, Le Saut dans le vide, 1960

The Man Who Flew into Space from his Apartment



Ilya Kabakov, "The Man Who Flew into Space from his Apartment", 1985.

Album-Primovrilesque




Alphonse Allais, Album-Primovrilesque, 1897 

Saturday, October 26, 2019

Robert Fludd - Macrocosm Microcosm (1617)

Robert Fludd - Macrocosm Microcosm (1617)

“The Great Darkness. And thus, to Infinity”  





Poetry Movement That Accidentally Became Legitimate




WITTER BYNNER HATED MODERNIST POETRY. A rising literary star who was briefly engaged to Edna St. Vincent Millay, Bynner felt that the new crop of free-verse poetry movements was becoming absurd. Not only were these poets failing to create real art, but they also took themselves far too seriously.
So he decided to satirize it all.
In February 1916, at a ballet entitled Le Spectre de la Rose, Bynner was criticizing the proliferation of experimental poems to some friends when he made a joke. He asked whether they had heard of the poetry movement known as Spectrism—a name he spontaneously invented based on the title of the ballet.
Later, he told his Harvard friend Arthur Davison Ficke about the trickery, and together the duo decided to make “Spectrism” a reality. Their main goal was to parody the Modernist poetry they so distrusted.


Michael Waters,  Poetry Movement That Accidentally Became Legitimate https://www.atlasobscura.com/articles/spectra-poetry-hoax-witter-bynnerThe Hoax, June  28, 2017 

Tuesday, October 22, 2019

Opus 151


CANDLE, candle,
Flicker and flow-
I knew you once-
But it was not long ago,
                        it was

Last night. 
And you spoiled my otherwise bright
                                    evening.

Anne Knish (Arthur Davison Ficke) 

Monday, October 21, 2019

Ηθική του σκοντάμματος/Ethics of Stumbling



Περιγραφή του μαθήματος /Course Description



Γενική βιβλιογραφία /General Bibliography 



Ειδική βιβλιογραφία  και σημειώσεις της ομιλίας «Ηθική του σκοντάμματος»
References,  works cited for the "Ethics of Stumbling" 


Amy Lowell 


Friedrich Hoelderlin 


Matthew Rohrer

Heidegger, Martin “...dichterisch wohnet der Mensch".../Ποιητικά κατοικεί ο άνθρωπος..." Δίγλωσση έκδοση. Μετάφρ. Ιωάννα Αβραμίδου. Επιμ. Γ. Ξηροπαΐδης. Αθήνα: Πλέθρον, 2008. 

HölderlinFriedrich,  Ὑπερίων ἢ ὁ ἐρημίτης στὴν Ἑλλάδα, μτφρ. Λαυρέντιος Γκεμερέυ, Αθήνα:  Ηριδανός, 1982.

HölderlinFriedrich, Ελεγείες, Ύμνοι και άλλα Ποιήματα, μτφρ. Στέλλα Νικολούδη Αθήνα : Άγρα, 1996.

SchopenhauerArthurH Τέχνη του να είσαι ευτυχισμένος, μτφρ. Καλοφωλιά Μυρτω, Αθήνα :εκδ. Πατάκη, 2014

David Michael Kleinberg-Levin Gestures of Ethical Life: Reading Hölderlin's Question of Measure After Heidegger (Stanford University Press,  2005)

Βλαβιανός,  Χάρης  (επιμ., μτφρ) Ανθολογία ερωτικής ποίησης, Αθήνα :Πατάκης, 2013. 


Velonis, Kostis, “Hyperion Has Stumbled”, in Puppet Sun, Athens : NEON: City Project, 2019      


 Waters, Michael,  Movement That Accidentally Became Legitimate 
https://www.atlasobscura.com/articles/spectra-poetry-hoax-witter-bynner

Thursday, October 17, 2019

Το Bauhaus δεν είναι το σπίτι μας; Το «πνεύμα» της ελεύθερης οικονομίας στην συγκρότηση της σχολής της Βαϊμάρης



Τι θα συνέβαινε αν αντικαθιστούσαμε τον όρο «λιτότητα» μ’ εκείνον του «ασκητισμού»; Σκέφτομαι πως σε ό,τι αφορά το σχεδιασμό στο Bauhaus δεν θα άλλαζαν και πολλά πράγματα. Αν και το ασκητικό στοιχείο αναδεικνύει την ανάγκη του «αφαιρείν» και της «εγκράτειας», αυτό σε καμία περίπτωση δεν εναντιώνεται στη λογική της μαζικής παραγωγής και της τυποποίησης που χαρακτηρίζει την σχολή της Βαϊμάρης. 
Ο παραπάνω λογισμός επιτρέπει να συλλάβουμε τη σημασία της θρησκευτικής επίδρασης στο σχεδιασμό. Από αυτήν την άποψη, έχει ενδιαφέρον να δούμε πώς η συγκρότηση του Bauhausσυνδέεται με τη χριστιανική ηθική για να διαπιστώσουμε επιπρόσθετα πως το διεθνές στιλ(international style) της ιστορικής σύζευξης, δηλαδή της μοντέρνας ευρωπαϊκής με την αμερικανική αρχιτεκτονική, σχετίζεται με την εφαρμογή αυτών των ιδεών στον χτιστό πολιτισμό. Πρόκειται για μια απόπειρα που αφήνει για λίγο την ερμηνεία του καπιταλισμού με εργαλείο την υλικοτεχνική δομή και θέτει ερωτήματα γύρω από τις αξίες πάνω στις οποίες αναπτύσσεται ως οικονομικό σύστημα.
Η ερμηνεία που περιστρέφεται γύρω από τη σχέση του καπιταλισμού με τον χριστιανισμό, ειδικά αυτή που ορίζει την προτεσταντική ηθική ως γενεσιουργό αίτια της οικονομίας των καιρών μας, είναι σχεδόν το ίδιο παλιά όσο και η μαρξιστική (1867). Η ανάλυση αυτής της συγγένειας εμφανίζεται στις αρχές του 20ού αιώνα και οφείλεται προφανώς στη μελέτη του Μax Weber«Η Προτεσταντική Ηθική και το Πνεύμα του Καπιταλισμού», που εγκαινιάζει την οικονομική κοινωνιολογία.
Αν ο καπιταλισμός, ως ένας τρόπος ορθολογικού σχεδιασμού του συνόλου της ζωής, αφορά περισσότερο από κάθε άλλη οικονομική θεωρία την συσσώρευση και προτάσσει τον ασκητισμό στην καθημερινή συμπεριφορά, τότε μήπως η σχολή του Bauhaus αποτελεί την ακριβέστερη μεταφορά αυτής της αρχής στην αρχιτεκτονική παράδοση; 
Μπορεί ο οικονομικός ρασιοναλισμός να δημιούργησε τις προϋποθέσεις για τη θρησκευτική απομάγευση και τη μετατροπή του bourgeois σε αστό, όπως και για τη σταδιακή αντικατάσταση της υπαίθρου από τη μητροπολιτική εμπειρία, όμως ο προτεσταντισμός ως μια κυρίαρχη έκφραση του σύγχρονης χριστιανικής ηθικής ήταν και παραμένει ενεργός σε όλες τις ιστορικές διαδρομές του νεωτερικού βίου. Αν, μέσα στο οργανωμένο πλαίσιο της νεωτερικής κοινωνίας, χρέος και προορισμός κάθε πολίτη είναι η δικαίωση μέσα από το επάγγελμα, αυτή η εργασιακή υποχρέωση προϋπάρχει και επιβραβεύεται στον προτεσταντισμό. 
Το μορφολογικό πρότυπο του Bauhaus και οι ηθικές του προεκτάσεις δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για να θεωρήσουμε τελείως αυθαίρετη τούτη τη σύγκλιση. Όμως αυτό δεν φαίνεται να γίνεται συνειδητό σε όλους όσους η νεωτερική παράδοση αποτελεί αντικείμενο έρευνας. Σκληρή και επίμονη δουλειά, με πλήρη και αποκλειστική προσήλωση στο αντικείμενο, εν ολίγοις ένας ασκητικός βίος, στον οποίο ο καθένας διαλέγει τη δική του «συσσώρευση πλούτου», όταν μάλιστα αυτή η «συσσώρευση» δεν σημαίνει αποκλειστικά την συγκέντρωση χρήματων. Το εν λόγω μοτίβο δεν απουσιάζει από την πρακτική που βλέπουμε καθημερινά γύρω μας. 
Αυτές οι επιλογές σχηματίζουν ένα είδος «προδιάθεσης» στα θεμέλια της μοντέρνας αρχιτεκτονικής. Θα λέγαμε πως προλογίζουν ένα αισθητικό μόρφωμα, το οποίο επικροτεί την αφοσίωση στη δομική επανάληψη, τη γραμμική αυστηρότητα και τη λιτότητα στη φόρμα, την εξίσωση της απλότητας με την άμεση χρηστικότητα. Ο Tom Wolfe, στο γνωστό του λίβελο FromBauhaus to our house, κάποια στιγμή αναφέρεται έστω και αποσπασματικά στην «πουριτανική» αφθονία των ουρανοξυστών από γυαλί και ατσάλι. Δεν σχολιάζει, όμως, περαιτέρω την πιθανή σχέση του πουριτανισμού με τις αρχές της μοντέρνας αρχιτεκτονικής.[i]  
Πολλά χρόνια νωρίτερα, ήταν και πάλι ο Max Weber εκείνος που εξέτασε το πώς η τάση για ομοιομορφία στη ζωή αντανακλάται στην τυποποίηση της παραγωγής, εκεί όπου το ανθρώπινο υποκείμενο υποτάσσεται στην ιδέα του «καθήκοντος»: «Ο άνθρωπος είναι μόνο ο διαχειριστής των αγαθών που ήρθαν σε αυτόν με τη χάρη του θεού. Πρέπει όμως ο δούλος της βίβλου να λογοδοτήσει για κάθε λεπτό που εμπιστευτήκαν σε αυτόν, και είναι τουλάχιστον επικίνδυνο να ξοδεύει κάτι από αυτό για ένα σκοπό που δεν υπηρετεί τη δόξα του πάρα μόνο την απόλαυση».[ii] Στην επόμενη πρόταση, ο Weber απευθύνεται άμεσα στον αναγνώστη και τον ρωτά: «Ποιος, που έχει τα ματιά του ανοικτά, δεν συναντάει εκπροσώπους της αντίληψης αυτής σήμερα;».[iii] Η διατύπωση του Γερμανού οικονομολόγου αναφέρεται βέβαια στις αρχές του 20ού αιώνα. Όμως και στην 4η βιομηχανική επανάσταση που βιώνουμε σήμερα η εισχώρηση του ασκητισμού στην εγκόσμια καθημερινή ζωή είναι αναμφισβήτητη.
Αν και το ύφος του Βαuhaus αφορά την αποφυγή της σπάταλης ή της χλιδής, που άλλες αρχιτεκτονικές σχολές θα ήταν αδύνατο να αποφύγουν, το πρόσταγμα για μια αισθητική της ολιγάρκειας σε συνδυασμό με το εγκόσμιο καθήκον της εργατικότητας κάνει τους μισητούς όσο και ποθητούς κύβους από γυαλί και ατσάλι να αντιστοιχούν στους συγχρόνους ναούς της πνευματικής άσκησης και προσευχής του συγχρόνου επιχειρηματία και των επαγγελμάτων της οικονομίας και γραφειοκρατίας γενικότερα. 
Ασφαλώς είναι αρκετό να κοιτάξουμε τους πρώτους «πελάτες» της σχολής του Bauhaus για να εξακριβώσουμε τις ομοιότητες αναμεσα στο καπιταλιστικο ήθος και την οικονομική τάξη και πως η τελευταία ανταποκρίνεται στην αρχιτεκτονική παραγωγή που αναπαράγει αυτές τις αξίες. Επιπρόσθετα, δεν  πρέπει να ξεχνάμε ότι η ιδέα της «άνεσης» περιορίζεται από τις δραστηριότητες που είναι επιτρεπτές, τη διεκδίκηση ενός ύφους ζωής που είναι αντίθετο προς την απληστία. 
Εθισμοί –με την έννοια της σταθερής θέλησης– στη βάση ενός ασκητικού βίου, όπως ο αυτοέλεγχος, η εγκράτεια, η υπακοή και η δέσμευση στον επαγγελματικό ρόλο με την έννοια του καθήκοντος δεν βρίσκουν αναλογίες στην υλική συνθήκη του Bauhaus και του «διεθνούς ύφους»; Πασίγνωστες δηλώσεις του Mies van der Rohe όπως το “Less is more” ή το “God is inthe detail” δεν μαρτυρούν μιαν αντίστοιχη κοσμική ηθική;
Η δύναμη της πουριτανικής ηθικής αναπτύχθηκε σε όλα τα επίπεδα της καθημερινότητας και εισέβαλε ασφαλώς στις πιο απόκρυφες γωνίες των ιδιωτικότητας, ευνοώντας τη μετρημένη απόλαυση των αγαθών μέσω του ασκητικού εξαναγκασμού για αποταμίευση, και του αναπόφευκτου σχηματισμού του κεφαλαίου. Η ανάπτυξη μιας οικονομικά ορθολογικής ζωής ως καρπού της επαγγελματικής αφοσίωσης αντιμετωπίστηκε ως ευλογία του θεού. Έτσι και το Bauhaus κατά κάποιο τρόπο είναι από τις πιο «ευλογημένες» παραγωγικές επενδύσεις του κεφαλαίου στο χτιστό πολιτισμό. Αυτή η σύγκλιση λειτουργεί  ανεξάρτητα από τη γνωστή αθεΐα ή αγνωστικισμό των αρχιτεκτόνων που ακολουθούσαν το «διεθνές ύφος». Εξάλλου, όσον αφορά το Bauhaus, στην πλειοψηφία τους οι συντελεστές του είχαν προτεσταντική καταγωγή.


Ο Ιωάννης Δεσποτόπουλος και το Bauhaus

    

Με αφορμή τη συμπλήρωση των 100 χρόνων από την ίδρυση του Bauhaus, το Goethe-Institut σε συνεργασία με τα Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη και το Ωδείο Αθηνών παρουσιάζουν την έκθεση με τίτλο «Από το κτήριο στην κοινότητα: ο Ιωάννης Δεσποτόπουλος και το Bauhaus».
Ο Ιωάννης Δεσποτόπουλος είναι ο μοναδικός έλληνας αρχιτέκτονας, ο οποίος έζησε για δύο χρόνια στη Βαϊμάρη κατά την εποχή του Bauhaus κι ήρθε σε άμεση επαφή με τις αρχές, τη διδασκαλία και τους ανθρώπους της διάσημης αυτής σχολής. Η εμπειρία του Bauhaus και γενικότερα του κλίματος της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης ήταν καταλυτική για το μετέπειτα έργο του καθώς ήταν από τους πρώτους έλληνες αρχιτέκτονες που μίλησαν για την ιδεολογική, πολιτική και κοινωνική διάσταση της αρχιτεκτονικής. Κατανόησε το Bauhaus όχι ως ένα «στυλ» αλλά ως έναν τρόπο σκέψης και δημιουργίας, κάτι που εφάρμοσε στην πρόταση του για το Πνευματικό Κέντρο Αθηνών το 1959 και στο κτίριο του Ωδείου Αθηνών, το μοναδικό κτίριο αυτής της πρότασης που υλοποιήθηκε. 
Η έκθεση εστιάζει στο Ωδείο Αθηνών, παρουσιάζοντας παράλληλα πτυχές της διαδρομής του αρχιτέκτονα και άγνωστα στοιχεία από την πρόταση του Πνευματικού Κέντρου. Κεντρικό στοιχείο της έκθεσης αποτελεί η κοινωνική διάσταση του έργου του Δεσποτόπουλου. Η κοινότητα αποτελεί όχι μόνο ένα από τα βασικά στοιχεία της σχολής του Bauhaus αλλά και μία από τις βασικές αρχές οργάνωσης των οικισμών στην Ελλάδα. Ο Δεσποτόπουλος που γνωρίζει καλά αυτές τις αρχές, θα τις μεταφέρει στα σχέδια του Πνευματικού Κέντρου και στο κτίριο του Ωδείου.


Στην έκθεση θα παρουσιαστεί πρωτότυπο υλικό από το αρχείο του αρχιτέκτονα που φυλάσσεται στα Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη. 
Eπιμέλεια :  Λουκάς Μπαρτατίλας



Ioannis Despotopoulos und das Bauhaus
Anlässlich des hundertjährigen Jubiläums des Bauhaus präsentiert das Goethe-Institut in Zusammenarbeit mit dem Archiv für Neugriechische Architektur des Benaki Museums und dem Athener Konservatorium („Odeion“) vom 10.
Oktober bis zum 7. November 2019 die Ausstellung „Vom Gebäude zur Gemeinschaft: Ioannis Despotopoulos und das Bauhaus“. Gefördert durch das Auswärtige Amt.


Ioannis Despotopoulos war der einzige griechische Architekt, der zur Zeit des Bauhaus zwei Jahre in Weimar lebte und mit den Menschen, den Prinzipien und der Lehre der berühmten Kunstschule in Kontakt kam.
 
Despotopoulos war zudem einer der ersten griechischen Architekten, die sich mit der ideologischen, politischen und gesellschaftlichen Dimension von Architektur auseinandersetzten. Seine zweijährigen Erfahrungen am Bauhaus und das politisch-gesellschaftliche Klima der Weimarer Republik waren für sein Werk prägend. Er verstand das Bauhaus nicht als „Stil“, sondern als eine Denk- und Schaffensweise, die er in seinem Entwurf für das Kulturzentrum Athen 1959 und im Gebäude der Athener Musikhochschule „Odeion“, dem einzigen verwirklichten Bau dieses Projekts, umsetzte.
 
Im Mittelpunkt der Ausstellung „Vom Gebäude zur Gemeinschaft“ steht das Bauwerk des Athener Konservatoriums: das „Odeion“. Die Schau zeichnet Despotopoulos‘ Lebensweg nach und präsentiert unveröffentlichte Elemente seines Entwurfs für ein Kulturzentrum für Athen. Der Fokus der Ausstellung liegt auf der gesellschaftlichen Dimension seines Werkes. Die Gemeinschaft ist nicht nur eines der entscheidenden Elemente des Bauhaus, sondern auch eines der zentralen Organisationsprinzipien der griechischen Siedlung. Despotopoulos kannte diese Prinzipien bis ins Detail und integrierte sie in die Pläne für das Kulturzentrum sowie in das Gebäude des „Odeion“.

In der Ausstellung werden Originale des Archivs des Architekten gezeigt, das im Besitz des Archivs für Neugriechische Architektur des Benaki Museums ist.
Kurator ist Lukas Bartalilas